Rozliczanie pracy nadliczbowej w praktyce.pdf
(
2220 KB
)
Pobierz
nr
4
(244)
15.02.2014
(244)
15.02.2014
15.02.2014
dodatek nr 3
dodatek nr 3
Sposób na płace
ROZLICZANIE
PRACY NADLICZBOWEJ
W PRAKTYCE
1. Czas pracy ............................................
3
2. Norma czasu pracy ......................................
3
3. Wymiar czasu pracy .....................................
4
4. System i rozkład czasu pracy ..............................
4
5. Praca w godzinach nadliczbowych ...........................
5
6. Przekroczenia dobowe oraz średniotygodniowe .................
6
6 .1. Przekroczenia dobowe ...............................
6
6.2. Przekroczenia średniotygodniowe ......................
7
7. Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych ...................
8
8. Doba pracownicza a nadgodziny ............................
12
9. Limity i ograniczenia pracy w godzinach nadliczbowych............
12
9 .1. Tygodniowy czas pracy ..............................
13
9.2. Prawo do odpoczynku ...............................
13
9.3. Roczny limit godzin nadliczbowych ......................
13
9.4. Zakaz zatrudniania w nadgodzinach niektórych grup
pracowników ......................................
14
10. Dopuszczalność pracy w godzinach nadliczbowych ..............
14
10 .1. Prowadzenie akcji ratowniczej lub usunięcie awarii ...........
14
10.2. Szczególne potrzeby pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
16
2
SPIS TREŚCI
11. Zasady rekompensaty pracy nadliczbowej .....................
18
11.1. Wynagrodzenie za pracę nadliczbową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
18
11.2. Dodatek do wynagrodzenia ............................
19
11. 3 Czas wolny........................................
21
11.4. Ryczałt za pracę w godzinach nadliczbowych ..............
22
12. Zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy ................
23
13. Praca na „dwa etaty” .....................................
25
14. Przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy w systemie
równoważnym ..........................................
27
15. Wyjścia prywatne a godziny nadliczbowe .....................
28
16. Praca nadliczbowa kadry kierowniczej .......................
28
17. Rekompensowanie pracy w dni wolne od pracy .................
31
18. Praca w niedziele i święta .................................
33
MONITOR PPiU nr 4(244)
15 lutego 2014 r.
3
ROZLICZANIE PRACY NADLICZBOWEJ W PRAKTYCE
Rozliczaniepracynadliczbowejwpraktyce
Pracodawca może polecać pracownikom pracę nadliczbową
przekraczającą ustalony dobowy lub tygodniowy wymiar wyni-
kający z przyjętego rozkładu czasu pracy. Jednak zatrudnianie
pracowników w nadgodzinach nie może wynikać ze swobodnej,
nieuzasadnionej decyzji pracodawcy.
Wydając polecenie pracy w godzinach nadliczbowych pracodawca jest ogra-
niczony m.in. koniecznością zapewnienia takim pracownikom odpoczynku dobo-
wego i tygodniowego oraz rocznym limitem godzin nadliczbowych.
1.Czaspracy
Aby zrozumieć, czym jest praca nadliczbowa, w pierwszej kolejności należy
odwołać się do definicji czasu pracy. Czasem pracy jest czas, w którym pracow-
nik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu
wyznaczonym do wykonywania pracy (art. 128 § 1 Kodeksu pracy). Z przywołanej
definicji wynikają dwie istotne kwestie, tj.:
■
obowiązek pozostawania w dyspozycji pracodawcy oraz
■
miejsce pozostawania w dyspozycji pracodawcy.
Definiując czas pracy ustawodawca nie odnosi się do faktycznego wykonywania
pracy przez pracownika. Wynika to z faktu, że czas pracy obejmuje również pew-
ne okresy, w których pracownik, co do zasady, nie świadczy pracy, ale pozostaje
w dyspozycji pracodawcy rozumianej jako gotowość do świadczenia pracy. Definicja
czasu pracy odnosi się zatem do dyspozycyjności pracownika. Ponieważ przepisy
nie wskazują, co należy rozumieć przez pozostawanie w dyspozycji, trzeba odwołać
się do potocznego rozumienia tego zwrotu. Pozostawaniem w dyspozycji będzie
możliwość wydawania pracownikowi wiążących poleceń w określonym przedzia-
le czasu. Zatem zgodnie z zasadą dyspozycyjności należy przyjąć, że czas pracy
pracownika rozpoczyna się od momentu stawienia się we wskazanym czasie oraz
miejscu w gotowości psychicznej i fizycznej do świadczenia pracy, a kończy się z na-
dejściem pory ustalonej jako czas zakończenia pracy. Problematyka pracy w godzi-
nach nadliczbowych wymaga również właściwego zrozumienia dwóch kluczowych
pojęć związanych z czasem pracy, tj. normy czasu pracy i wymiaru czasu pracy.
2.Normaczasupracy
Przepisy Kodeksu pracy nie zawierają bezpośredniej definicji normy czasu
pracy, wskazując jedynie na określone wartości dotyczące czasu pracy zawarte
www.inforfk.pl
MONITOR PPiU nr 4(244)
4
SPOSÓB NA PŁACE
w art. 129 § 1 Kodeksu pracy. Regulacje dotyczące normy czasu pracy mają
charakter przepisów ochronnych przed ewentualnym zwiększonym obciążeniem
pracą. Zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu pracy, czas pracy nie może przekraczać
8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy
w przyjętym okresie rozliczenio-
wym nieprzekraczającym 4 mie-
sięcy, z zastrzeżeniem wskaza-
nych w tym przepisie wyjątków
zarówno w zakresie norm czasu
pracy, jak i okresów rozliczenio-
wych. Odmienności w zakresie
normy czasu pracy od wyżej wskazanych warunków występują w związku ze
szczególnymi okolicznościami, które uzasadniają obniżenie normy (np. w przy-
padku pracowników niepełnosprawnych lub młodocianych). Należy podkreślić,
że normy czasu pracy mają, co do zasady, zastosowanie do zatrudnienia w ra-
mach jednego stosunku pracy. Wyjątkiem w tym zakresie są m.in. kierowcy czy
pracownicy młodociani, których, ze względów ochronnych, obowiązuje łączne
rozliczanie czasu pracy we wszystkich miejscach pracy.
UWAGA!
Normy czasu pracy stosujemy zasadniczo do za-
trudnienia w ramach jednego stosunku pracy.
3.Wymiarczasupracy
Mimo że przepisy Kodeksu pracy kilkakrotnie posługują się pojęciem wymiaru
czasu pracy, nie definiują go bezpośrednio. Ogólnie ujmując, przez wymiar cza-
su pracy należy rozumieć czas, w którym pracownik jest zobowiązany pozosta-
wać w dyspozycji pracodawcy w ramach dnia oraz tygodnia. Uwzględniając fakt,
że potoczna definicja jest szeroka (w jej ramach mogą bowiem znajdować się
godziny nadliczbowe) należy przyjąć bardziej precyzyjnie, że wymiar czasu pra-
cy będzie czasem pracy, który pracodawca ma prawo zaplanować zapewniając
normalny tok pracy. Wymiarem czasu pracy można zatem określić liczbę godzin,
jakie pracownik zgodnie z obowiązującymi przepisami powinien przepracować
w okresie rozliczeniowym.
Pojęcia „norma czasu pracy” oraz „wymiar czasu pracy” wiążą się wzajemnie
– wymiar czasu pracy jest bowiem określany normami czasu pracy.
4.Systemirozkładczasupracy
Kodeksowa definicja pracy w godzinach nadliczbowych odwołuje się również
do systemu i rozkładu czasu pracy, ale nie zawiera ich definicji. Trzeba jednak
przyjąć, że przez pojęcie „system czasu pracy” należy rozumieć sposób organi-
zacji czasu pracy. Elementami składowymi systemu czasu pracy są więc wymiar
czasu pracy, długość okresu rozliczeniowego, sposób rozliczenia czasu pracy
oraz jego rozkład i tryb wprowadzania danego systemu.
MONITOR PPiU nr 4(244)
15 lutego 2014 r.
5
ROZLICZANIE PRACY NADLICZBOWEJ W PRAKTYCE
Powszechnie przyjmuje się, że rozkład czasu pracy oznacza rozplanowanie wy-
miaru czasu pracy w dobie i tygodniu, tj. dni pracy, dni wolnych od pracy, godzin
jej rozpoczęcia i zakończenia – w ramach okresu rozliczeniowego.
5.Pracawgodzinachnadliczbowych
Pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązują-
ce pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony
dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu
i rozkładu czasu pracy. Analizując definicję pracy w godzinach nadliczbowych
należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nieprzypadkowo wyróżnia zwrot „praca
wykonywana”. Porównując definicję pracy w godzinach nadliczbowych do defini-
cji czasu pracy wyraźnie widać, że elementem je odróżniającym (niezależnie od
pozostałych przesłanek) jest fakt wykonywania pracy, a nie tylko pozostawania
w dyspozycji pracodawcy. Przyjęty, na podstawie definicji czasu pracy, warunek
pozostawania w dyspozycji ma zatem szerszy zakres niż przesłanka, jaką jest
praca wykonywana. Wynika to z tego, że w trakcie wykonywania pracy pracownik
również pozostaje w dyspozycji pracodawcy.
Niezależnie od brzmienia przepisu zawierającego definicję czasu pracy w go-
dzinach nadliczbowych można spotkać pogląd, zgodnie z którym czas, w któ-
rym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy ponad obowiązujące zatrud-
nionego normy czasu pracy, jak również czas, w którym pracownik pozostaje
w dyspozycji pracodawcy ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wyni-
kający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, powinny
być uznawane jako praca w godzinach nadliczbowych ze wszystkimi tego konse-
kwencjami. Zwolennicy tego stanowiska uzasadniają je tym, że z przepisów nie
wynika rozróżnienie czasu pracy faktycznie wykonywanej i czasu pozostawania
w dyspozycji pracodawcy. Podnoszony jest również argument, że pracownicze
zobowiązanie do świadczenia pracy odwołuje się do zasady starannego działa-
nia, a nie do rezultatu pracy.
Zgodnie z definicją pracy w godzinach nadliczbowych, zwrot „praca wykony-
wana” odnosi się do elementu czasowego (praca wykonywana ponad obowiązu-
jące normy oraz przedłużony dobowy wymiar), a nie do faktycznie wykonywanej
pracy. Oznacza to, że pozostanie w miejscu wskazanym przez pracodawcę w jego
dyspozycji ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy oraz ponad prze-
dłużony dobowy wymiar czasu pracy pozwala na przyjęcie, że doszło do pracy
w godzinach nadliczbowych.
Wśród ekspertów i w orzecznictwie funkcjonuje również inny pogląd dotyczą-
cy pracy w godzinach nadliczbowych, niż przedstawiony. Jego zwolennicy wska-
zują, że zwrot „praca wykonywana” nie powinien być interpretowany, ale rozumia-
ny wprost jako aktywnie wykonywana praca przez realizację zadań wynikających
www.inforfk.pl
MONITOR PPiU nr 4(244)
Plik z chomika:
Pajak77
Inne pliki z tego folderu:
MONITOR PPiU nr 1(241) 1 stycznia 2014 r.pdf
(3463 KB)
MONITOR PPiU nr 3(243) 1 lutego 2014 r.pdf
(3111 KB)
MONITOR PPiU nr 2(242) 15 stycznia 2014 r.pdf
(2812 KB)
MONITOR PPiU nr 5(245) 1 marca 2014 r.pdf
(3136 KB)
MONITOR PPiU nr 4(244) 15 lutego 2014 r.pdf
(3106 KB)
Inne foldery tego chomika:
2012
2013
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin