RT
PN-EN 473
Badania nieniszczące
Kwalifikacja i certyfikacja personelu badań nieniszczących
Zasady ogólne (oryg.)
PN-EN ISO 5817
Spawanie
Złącza spawane ze stali, niklu, tytanu i ich stopów ( z wyjątkiem spawanych wiązka)
Poziomy jakości według niezgodności spawalniczych
PN-EN ISO 10042
Złącza aluminium i jego stopów spawane łukowo
PN-EN 12517-1
Badania nieniszczące spoin
Część 1: Ocena złączy spawanych ze stali, niklu, tytanu i ich stopów na podstawie radiografii
Poziomy akceptacji
PN-EN 12517-2
Część 2: Ocena złączy spawanych z aluminium i jego stopów na podstawie radiografii
Poziomy akceptacji (oryg.)
PN-EN 1435
Badania nieniszczące złączy spawanych
Badania radiograficzne złączy spawanych
PN-EN 444
Ogólne zasady badań materiałów metalowych za pomocą promieniowania X i gamma
Poziom jakości zgodnie
z PN-ISO 5817 lub
Technika i poziom badań według PN-EN 1435
Poziomy akceptacji według
PN-EN ISO 12517
B
C
D
A
1
2
3
Zalety badań radiograficznych:
· dobra wykrywalność niezgodności wewnętrznych,
· prosta interpretacja wyników badań,
· dokument z badań może być wielokrotnie interpretowany.
Promieniowanie jonizujące ma charakter promieniowania elektromagnetycznego, ma charakter korpuskularny i falowy.
Własności promieniowania X i γ:
· przenika przez materię w stopniu zależnym od posiadanej energii,
· rozchodzi się w przestrzeni liniowo z prędkością światła,
· nie odchyla się w polu elektrycznym lub magnetycznym,
· wywołuje zjawisko wzbudzenia i jonizacji materii,
· wywołuje zjawiska fotochemiczne w emulsji błony fotograficznej,
· oddziaływuje szkodliwie na organizmy żywe.
Lampa rentgenowska: promieniowani X jest wynikiem hamowania na anodzie elektronów emitowanych przez katodę i rozpędzonych w polu elektrycznym, powstałym przez przyłożenie do anody i katody wysokiego napięcia (50÷400 kV). Energia promieniowania jest wprost proporcjonalna do napięcia. Im wyższa energia tym większa przenikliwość.
Promienie γ: uzyskuje się w wyniku przemian energetycznych jąder atomowych pierwiastków pobudzanych wcześniej sztucznie do promieniowania (izotopy kobaltu, irydu, iterbu itp.). Aktywacja pierwiastków odbywa się w reaktorach przez ich bombardowanie szybkimi neutronami.
Zasada wykrywania niezgodności w badanych złączach polega na zmianie natężenia promieniowania X lub γ po przejściu przez badany obiekt.
Błony rentgenowskie posiadają naniesioną emulsję światłoczuła (zawiera związki srebra).
Czułość błony zależy od wielkości ziarna znajdującego się w emulsji (większe ziarna – większa czułość).
Zwiększenie wydajności kontroli podczas badań radiograficznych uzyskuje się poprzez skrócenie czasu naświetlania – stosuje się okładki wzmacniające.
Parametry aparatu rentgenowskiego:
· maksymalne napięcie anodowe lampy,
· maksymalna moc doprowadzona do lampy,
· maksymalna moc dawki ekspozycyjnej,
· rozmiar ogniska, kształt wiązki promieniowania,
· sposób chłodzenia anody,
· sposób zasilania lampy,
· dopuszczalny czas pracy ciągłej,
· masa i wymiary,
· charakter konstrukcji.
Klasy technik radiograficznych:
· klasa A – techniki podstawowe (czułość normalna),
· klasa B – techniki ulepszone (czułość podwyższona)
Wskaźniki czułości obrazu – zestawy pręcików lub zestawy schodków z otworkami wykonanych z tego samego materiału co badany obiekt:
· pręcikowe – miarą jakości jest numer najcieńszego pręcika widocznego na radiogramie,
· schodkowo-otworowe – miarą jakości jest numer najmniejszego otworka.
str. 1
j.dolka