Test Wingate jest jednym z najbardziej wiarygodnych testów wykorzystywanych do oceny wydolności beztlenowej. Test wykonywany jest na ergometrze rowerowym, w którym można mechanicznie regulować opór wywierany na pedały, uzyskując w ten sposób zmianę mocy, zależną od rytmu pedałowania. Test pozwala na uchwycenie dynamiki zmiany mocy, jej spadku w miarę upływu czasu trwania testu. Wielkość obciążenia dobierana jest indywidualnie w zależności od masy ciała badanego.
Test poprzedzony jest pięciominutowa rozgrzewką o mocy około 50 wat, po niej następuje pięciominutowa przerwa.Czas trwania testu to trzydzieści sekund. Badany przez czas trwania testu powinien mieć wsparcie w postaci mobilizacji osób towarzyszących (np. trener).Badania wykazują, że czynnik motywacyjny ma istotny wpływ na uzyskane wyniki.
Test powinien zostać rozpoczęty na sygnał badającego, podczas, gdy badany ma za zadanie uzyskać w jak najkrótszym czasie od chwili startu, jak najwyższą częstość pedałowania oraz starać się utrzymać ją przez cały czas trwania próby. Aby zapewnić optymalne warunki zapoczątkowania pracy, test powinien być rozpoczęty przy ustalonej pozycji pedałów. Do rejestracji czasu wykorzystywany jest układ pomiarowy składający się z fotokomórki i elektronicznego miernika czasu. Ustawienie fotokomórki jest takie, iż po zapoczątkowaniu ruchu pedałami następuje włączenie się układu elektrycznego. Uzyskuje się w ten sposób zapis czasu trwania poszczególnych obrotów.
Oceniane parametry i ich charakterystyka:
TestWingate jest wykorzystywane do oceny:
- mocy fosfagenowej
- pojemności fosfagenowej
- mocy glikolitycznej
- pojemności glikolitycznej
Do oceny tych parametrów wykorzystywane są:
- czas uzyskania maksymalnej mocy, czyli czas w ciągu którego badany osiągnął maksymalną częstość pedałowania
- czas utrzymania maksymalnej mocy, czyli czas utrzymania maksymalnego rytmu pedałowania
- wskaźnik spadku mocy, czyli różnica między największą wartością mocy, a najniższą
- poziom kwasu mlekowego we krwi po 2 minucie po wykonanym teście
Maksymalna moc (P ) oznacza największą moc osiąganą podczas wysiłku dynamicznego, inaczej moc fosfagenowa, ponieważ energii do jej osiągnięcia dostarcza rozkład wysokoenergetycznych fosforanow (ATP, fosfokreatyna). W praktyce miarą mocy fosfagenowej jest moc uzyskana podczas wysiłków o najwyższej intensywności, trwających do kilkunastu sekund. Wysoki poziom mocy maksymalnej świadczy wprost o poziomie zdolności szybkościowych.
Przy dobrych wynikach czas osiągnięcia maksymalnej mocy nie powinien przekraczać 3,5 sekundy. Pojemność fosfagenowa, czyli czas utrzymania maksymalnego rytmu pedałowania zależy od zasobów związków wysokoenergetycznych we włóknach mięśniowych. Rozwijanie tej cechy związane jest z odpowiednim treningiem wspomaganym dietą (trening oparty na wyczerpywaniu fosokreaty, dieta bogata w fosfor nieorganiczny).
Pierwsza część testu, gdzie oceniamy moc i pojemność fosfagenową związana jest z pracą beztlenowo-bezmelczanowa. Źródłem energii są tu głownie ATP i fosfokreatyna. Zewnętrznym przejawem tej pracy jest kształtowanie się częstości pedałowania, która osiąga swoje maksimum między 2,4 – 5, 14 sekundą czasu trwania testu. Wskaźnikiem zdolności beztlenowo-bezmleczanowych (fosfagenowych) jest również czas utrzymania najwyższej prędkości pedałowania przeciwieństwie do czasu uzyskania mocy maksymalnej, czas utrzymania wykazuje duże zróżnicowanie indywidualne. Ponieważ zasób fosfagenow mięśniowych jest ograniczony, to dalsze kontynuowanie wysiłku jest możliwe dzięki ich odbudowie w procesie glikolizy beztlenowej. Efektem udziału beztlenowej glikolizy w pokrywaniu zapotrzebowania energetycznego jest zwiększenie stężenia LA we krwi, które może przekraczać wartość 15 mmol/l. W miarę trwania wysiłku następuje zmiana charakteru zachodzących procesów energetycznych z bezmleczanowych w mleczanowe. Jest to proces narastający stopniowo i niemożna jednoznacznie określić momentu rozpoczęcia się drugiej fazy wysiłku (beztlenowo – mleczanowej) Można przyjąć, że przejawem włączania się procesów mleczanowych jest stopniowe obniżanie się częstości pedałowania i związany z tym spadek mocy wysiłku. Wielkość pracy wykonywanej w ciągu trzydziestu sekund pozwala określić również zdolność do wysiłków beztlenowych obejmujących potencjał beztlenowo-mleczanowy.
Wingate test
W latach siedemdziesiątych w Instytucie Wingate w Izraelu opracowano cykloergometryczny test oceny mocy maksymalnej mięśni kończyn dolnych człowieka. Próba ta znana obecnie jako Wingate Test jest często stosowana w ocenie mocy maksymalnej mięśni człowieka. Najczęściej test przeprowadzany jest przy użyciu cykloergometru Monark, wyposażonego w miernik czasu obrotu.
Badana osoba, po uprzedniej rozgrzewce, wykonuje maksymalny wysiłek sprinterski. Próba rozpoczyna się na komendę start, a badana osoba pedałując bez oporu zewnętrznego osiąga maksymalną szybkość obrotów, po czym następuje obciążenie taśmy koła zamachowego ergometru wcześniej wyliczoną dla każdego z badanych wielkością siły hamującej .Wielkości siły hamującej, przenoszonej na koło zamachowe przez taśmę, zadaje się za pomocą ciężarka, a jej wartość odczytuje się na skali siły.
W czasie próby, po uzyskaniu maksymalnej prędkości pedałowania, ćwiczący powinien starać się utrzymać możliwie najszybszy rytm pedałowania aż do zakończenia testu. Czas trwania testu nie jest przez autorów testu ściśle zdefiniowany. Najczęściej wynosi on 30, a niekiedy 45 sekund.
KONTROLAWYDOLNOŚCI ANAEROBOWEJ
Ocena zdolności wysiłkowych beztlenowo-fosfagenowych ma dużą wartość diagnostyczną poziomu przygotowania. Większość testów bazowało na określeniu wydolności anaerobowej poprzez pomiar długu tlenowego. W warunkach laboratoryjnych istnieje możliwość pomiaru stężenia kwasu mlekowego we krwi, jednak wielu autorów podkreśla, że metoda ta nie stanowi doskonałej miary wydolności beztlenowej. Współcześnie wydolność beztlenowa określana jest poprzez moc rozwijaną podczas krótkotrwałych wysiłków o su pramaksymalnej intensywności lub sumy pracy wykonanej podczas takiego testu. Jednym z zaproponowanych testów do oceny wydolności anaerobowej jest pomiar maksymalnego deficytu tlenowego.
W celu określenia wydolności beztlenowej wykorzystuje się wysiłki o największej intensywności (su pramaksymalnej). Wyznacznikiem w tych próbach jest rozwijana moc. Wartość szczytowa występuje po kilku sekundach (pierwszych 6), kiedy dominują procesy resyntezy ATP z zapasów mięśniowych fosfagenow.
leader006_rp