Glusi - Rodrigo Rey Rosa.pdf - alvaro11 - kamilaj12

Głusi

Rodrigo Rey Rosa

Nowa powieść najwybitniejszego współczesnego pisarza gwatemalskiego chwalonego m.in. przez

Roberto Bolano.

Rosa opisuje historię Clary, córki zamożnego bankiera, która ucieka od fałszywego świata luksusu i ukrywa się w

małym szpitalu położonym na odludziu, w starożytnej wiosce Majów. Podążający za nią ochroniarz odkrywa, że pracujący

tam lekarze przekraczają granice dobra i zła – nie jest jasne czy niepełnosprawne dzieci są naprawdę leczone, czy może

poddawane eksperymentom? Ta szczególna powieść hipnotyzuje czytelnika. Każe myśleć o jej bohaterach i zdarzeniach,

wbija w pamięć poszczególne zdania.

Od autora

Jest możliwe i oby się tak stało, że za kilka lat czytelnicy nie będą już pamiętać, co znaczą

niektóre słowa pojawiające się na stronach tej powieści i popularne w hiszpańszczyźnie dzisiejszej

Gwatemali. Oddziały znane pod nazwą PAC (Patrullas de Autodefensa Civil, czyli Patrole Obrony

Obywatelskiej) zostały stworzone przez gwatemalską armię jako jeden z elementów polityki

przeciwpowstańczej. Tylko w latach 1982–1983 w ich działania włączyło się ponad milion

mieszkańców wsi, głównie Indian Majów między piętnastym a sześćdziesiątym rokiem życia. W ten

sposób powstało cywilne wojsko, które zlikwidowało dawny indiański system władzy i stało się

narzędziem kontroli majańskich wspólnot. Piętnaście lat po ostatecznym rozwiązaniu oddziałów PAC

ich byli członkowie (określani mianem ekspaków) wciąż mają realny wpływ na życie gwatemalskiej

wsi. Z kolei kaibiles to żołnierze z elitarnych jednostek gwatemalskiej armii, wyszkoleni do operacji

specjalnych. Amnesty International otrzymała liczne zgłoszenia dotyczące łamania przez ekskaibilów

praw człowieka. Ponieważ fabuła powieści tego wymagała, zdecydowałem się (choć zwykle tego nie

robię) na pobieżne badania, by zapoznać się choćby z podstawami prastarego majańskiego systemu

sprawiedliwości. Serdeczne podziękowania za wyczerpujące i cierpliwe wskazówki zechcą, mam

nadzieję, przyjąć José Ángel Zapeta García, tata z Totonicapanu i student prawa na Uniwersytecie

San Carlos w Gwatemali, oraz Juan Tzoc Tambriz, który razem z innymi tata s przyjął mnie w swoim

gabinecie w Domu Pradawnej Majańskiej Władzy w Nahualá, czyli w jednym z najważniejszych

centrów majańskiego prawodawstwa i zarazem miejscu, gdzie najprawdopodobniej powstał słynny,

spisany w języku Kiczów dokument pod tytułem Panowie Totonicapanu (1554). Tz’ite to „święte

zawiniątko”, bez którego nie może się rozpocząć żaden majański sąd. Słowo soloni k , które można by

przetłumaczyć jako „rozplątywanie węzłów”, określa rodzaj praktyki prawno-duchowej. Ponadto

chciałem tu podziękować rodzinie i przyjaciołom, którzy w charakterze modeli – albo może

mediów – posłużyli mi do kontrolowanego śnienia, będącego istotą tych długich ćwiczeń

z wyobraźni.

W jakiż atoli sposób owa siła najwyższa

bierze się do tego obrachunku,

jak wyznacza i jak odosabnia tych,

których skazała na śmierć?

Maeterlinck, Życie termitów

(przeł. Franciszek Mirandola)

Prolo g

W San Miguel Nagualapán mieszkało troje biednych Kiczów – staruszka z dwojgiem wnucząt –

którzy co tydzień wyprawiali się nad jezioro, żeby sprzedawać turystom miniaturowe moździerze

metate. Ponieważ ojciec dzieci wyemigrował na Północ, a matka regularnie najmowała się na

wybrzeżu do pracy przy zbiorach kawy, babka ze strony ojca, wdowa, zajmowała się wnukami.

Chłopiec był głuchy i nie miał wskazującego palca u lewej ręki. Sam go sobie uciął, bo nie trafił

dłutem w wulkaniczną skałę, z której robił metate. Trzyletnia dziewczynka podróżowała zwykle na

plecach babki, na modłę Kiczów zawinięta w chustę.

Andrés porozumiewał się z babką za pośrednictwem systemu znaków, od niepamiętnych czasów

rozpowszechnionego w regionie, gdzie głuchota nie jest niczym wstydliwym. „Głusi mają niezwykłe

moce – mówiono. – Mają dostęp do innych światów”.

Świat Andresa był przebogaty w doznania, pośród których jedno z najważniejszych stanowiła

szczelnie spowijająca chłopca czułość oddanej mu babki. Andrés żył pośród kształtów, zapachów

i smaków, pozbawiony jednak dźwięków, bo nie działało jego wewnętrzne ucho.

Urodził się w dniu Chue n , dniu Małpy. To wyznaczyło jego los, jego przeznaczenie, twierdzili

tatita s , nahuale s , starsi. Miał dryg do prac artystycznych i wszelkich innych oraz miły charakter,

zupełnie jak małpka, beztroska i zabawna, ale zarazem ostrożna, zdolna naśladować wszystko,

cokolwiek zechce, mówiono.

W czwartki i niedziele, dni targowe, trójka Kiczów zwykła się wyprawiać nad jezioro pośród

wulkanów. Wcześnie rano schodzili z moździerzami w torbie ścieżką prowadzącą z wioski ku szosie

i o szóstej łapali autobus, pomalowany na kolorowo stary szkolniak, by dotrzeć nim do Tierra Blanca

albo Los Encuentros, gdzie rozwidlają się drogi. Tam wsiadali w pikap, który wiózł ich do jednego

z położonych nad jeziorem miasteczek, zawsze pełnych turystów albo kaxlane s , jak Kiczowie

nazywają ludzi o jasnej skórze. Za pomocą znaków babka wyjaśniła wnukowi, że kaxlane s

przybywają z innej części świata i są niczym duchy: potężni, kapryśni i czasem źli – jak tamci, co

przywłaszczyli sobie ziemię ich dziadków i babek, zmuszając Indian do porzucenia swoich bogów

i do spalenia płócien opowiadających pradawne historie, albo jak ci, którzy bebeszyli Ziemię

w poszukiwaniu drogocennych metali. Ale trafiali się też inni, którzy mogli stać się przyjaciółmi lub

przynajmniej kupowali małe moździerze, pracowicie przewożone z wioski na targ.

Pewnego niedzielnego poranka w połowie grudnia przeładowany pikap, którym pokonywali krętą

drogę z San Marcos, wyjechał zza zakrętu wprost na wywróconą przyczepkę. Chcąc uniknąć

zderzenia, kierowca zahamował i zbyt gwałtownie skręcił. Pikap dachował na poboczu.

Dziewczynka, jak się okazało, zginęła. Babka, która na jakiś czas straciła przytomność, ocknęła się

w punkcie medycznym w Sololá, dokąd zawieziono ją wraz z resztą rannych zaimprowizowanym

ambulansem. Ale Andrés, głuchy chłopiec, przepadł.

Glusi - Rodrigo Rey Rosa.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: