USTAWIANIE ZĘBÓW W PROTEZACH CAŁKOWITYCH
Przy ustawianiu zębów należy wykorzystać wszelkie informacje przekazane przez pacjenta lekarzowi, a następnie przekazać je do laboratorium. Informacje te obejmują:
1. położenie żuchwy w stosunku do szczęki odpowiadające sytuacji określanej jako zwarcie centralne
2. poziom płaszczyzny zgryzowej wyznaczony przez powierzchnie styku wałów zwarciowych
3. ukształtowanie przedsionkowej powierzchni wału górnego wzornika – uwypuklającego wargę górną pacjenta tak, jak powinny ją uwypuklać ustawione zęby
4. zakreślone na przedsionkowej powierzchni wału górnego wzornika linie pomocnicze (środkowa, przednia zgryzowa, uśmiechu i linie kłów)
5. barwy i kształtu zębów
6. dodatkowe informacje uzyskane z wywiadu np.ewentualna diastema lub zachodzenie siekaczy jakie istniało u pacjenta przed utratą zębów naturalnych
WAŁY ZWARCIOWE WZORNIKÓW
ŁUKI ZĘBOWE PROTEZ
Linie orientacyjne – linie pomocnicze przenoszone przez technika na modele gipsowe:
- Linia Pounda
- Linia CPC
- Linie szczytów wyrostków zębodołowych
Linia Pounda:
· przebiega od powierzchni językowej dolnego kła do zewnętrznego ramienia trójkąta pozatrzonowcowego
· powierzchnie językowe zębów bocznych powinny przebiegać wzdłuż tej linii
- takie ustawienie gwarantuje swobodne ruchy języka
Linia CPC (caninus – papilla – caninus)
· łączy guzki kłów, przecinając środek brodawki przysiecznej
- linię tę wykorzystuje się do ustawiania zębów przednich
Linie szczytów wyrostków zębodołowych:
· wykreślane na modelu gipsowym górnym i dolnym w odcinkach przednich i bocznych
· linie na powierzchniach bocznych przedłuża się na modelach roboczych
- dzięki nim można sprawdzić prawidłowość ustawienia zębów bocznych na grzbiecie wyrostka zębodołowego
Jeżeli technik dentystyczny nie otrzyma informacji od lekarza co do ukształtowania łuku zębów przednich, wówczas można je ustawić w miejscu zajmowanym uprzednio przez własne uzębienie pacjenta – na podstawie analizy modeli i anatomiczno-morfologicznych zależności. Liczni autorzy podają wskazówki dotyczące zależności ustawienia zębów przednich względem brodawki trzysiecznej oraz układu fałdów podniebiennych.
Położenie brodawki przysiecznej i fałdów podniebiennych nie ulega zmianie w trakcie zaniku kości wyrostka zębodołowego.
1. odległość od środka brodawki przysiecznej do powierzchni wargowej siekaczy przyśrodkowych wynosi przeciętnie 8 mm;
2. odległość powierzchni wargowej kła do zakończenia pierwszego dużego fałdu podniebiennego – 10 mm;
3. guzki sieczne kłów ułożone są na linii biegnącej przez środek brodawki przysiecznej (linia CPC)
Ogólne zasady:
· ustawiamy po 14 zębów w łuku
· ustawianie rozpoczynamy od przyśrodkowych siekaczy
· zęby ustawiamy na szczycie wyrostka zębodołowego
- ustawienie na zewnątrz – lepsza estetyka
- ustawienie do wewnątrz – lepsza stabilizacja
· sztuczne zęby ustawiamy symetrycznie wobec płaszczyzny strzałkowej
· sztuczne zęby ustawiamy w odpowiednim stosunku do płaszczyzny zgryzowej (dolna powierzchnia górnego wału zwarciowego)
· górne siekacze i kły winny wypełniać przestrzeń między liniami kątów ust
W czasie ustawiania zębów po drugiej stronie szczęki należy kierować się ustawioną już stroną przeciwną.
· zaleca się „rozkontaktowanie” brzegów siecznych górnych i dolnych zębów przez odsunięcie powierzchni językowych siekaczy górnych od powierzchni przedsionkowych siekaczy dolnych o odległość równą zachodzeniu siekaczy
· zęby sztuczne winny być ustawione w określonym zgryzie
· każdy ząb sztuczny powinien być ustawiony wobec płaszczyzny zgryzowej, strzałkowej i czołowej w sposób charakterystyczny dla gatunku ludzkiego
TEORIE
1. Artykulacyjna
· artykulacji guzkowej
· sferyczna
2. Statyczna
3. Statyczno – artykulacyjna
Teoria artykulacji guzkowej:
· twórca A. Gysi
· stosujemy zęby boczne guzkowe
· ruchy w czasie żucia koliste
· w kinetyce dominującą rolę spełnia ssż
· zęby ustawiane w artykulatorach
Teoria artykulacji sferycznej:
· oparta na badaniach Speego, Christensena i Monsona, od strony praktycznej rozwinął m.in. Płonka
· stosowane zęby – płaskoguzkowe
· zęby nie są ustawiane w artykulatorach
Teorie statyczne:
· rezygnują z artykulacyjnego podparcia protez po stronie balansującej
· zachowany fenomen Christensena
· nie stosują artykulatorów
· ssż nie odgrywa decydującej roli w kinetyce
· twórcy: Hiltebrandt, Haller, Sears
· teorie różnią się między sobą stopniem wysunięcia zębów bocznych na zewnątrz linii międzywyrostkowej, jak również stopniem nachylenia ich powierzchni żujących do tych linii i stopniem zachodzenia na siebie zębów bocznych
Ustawianie zębów sztucznych metodą Gysiego:
Górny przyśrodkowy siekacz:
- w stosunku do płaszczyzny zgryzowej – przylega brzegiem siecznym
- w stosunku do płaszczyzny strzałkowej – oś długa równoległa lub boczne odchylenie szyjki
- w stosunku do płaszczyzny czołowej – cofnięcie szyjki
W zwarciu końcowym zęby przednie nie powinny kontaktować, lecz powinny być ustawione w kierunku strzałkowym z progiem, którego wielkość odpowiada pionowemu zachodzeniu siekaczy górnych na dolne.
Górny boczny siekacz:
- w stosunku do płaszczyzny zgryzowej – brzeg sieczny nieco oddalony
- w stosunku do płaszczyzny strzałkowej – boczne odchylenie szyjki
Górny kieł:
- w stosunku do płaszczyzny zgryzowej – przylega guzkiem siecznym
- w stosunku do płaszczyzny czołowej – powierzchnia wargowa równoległa
Górny pierwszy przedtrzonowiec:
- w stosunku do płaszczyzny zgryzowej – przylega tylko guzek policzkowy
- w stosunku do płaszczyzny strzałkowej – oś długa równoległa
- w stosunku do płaszczyzny czołowej – oś długa równoległa
Górny drugi przedtrzonowiec:
- w stosunku do płaszczyzny zgryzowej – przylega obydwoma guzkami
Górny pierwszy trzonowiec:
- w stosunku do płaszczyzny zgryzowej – przylega tylko guzek językowy przedni, najbardziej oddalony guzek policzkowy tylny
- w stosunku do płaszczyzny strzałkowej – szyjka odchylona przyśrodkowo
- w stosunku do płaszczyzny czołowej – szyjka odchylona ku przodowi
Górny drugi trzonowiec:
- w stosunku do płaszczyzny zgryzowej – wszystkie guzki oddalone, najbliżej położony guzek językowy przedni, najdalej policzkowy tylny
- w stosunku do płaszczyzny strzałkowej – szyjka odchylona ku środkowi
Ustawienie zębów dolnych:
Dolny przyśrodkowy siekacz:
- w stosunku do zębów górnych – kontaktują z przyśrodkowym siekaczem
- w stosunku do płaszczyzny strzałkowej – nieznaczne boczne odchylenie szyjki
Dolny boczny siekacz:
- w stosunku do zębów górnych – kontaktują z siekaczem przyśrodkowym i bocznym
- w stosunku do płaszczyzny czołowej – nieznaczne cofnięcie szyjki
Dolny pierwszy przedtrzonowiec:
- w stosunku do zębów górnych – kontaktuje z kłem i przednimi stokami guzków pierwszego przedtrzonowca
- w stosunku do płaszczyzny strzałkowej – szyjka odchylona ku bokowi
Dolny pierwszy trzonowiec:
- w stosunku do zębów górnych – kontaktuje z tylnymi stokami tylnych guzków drugiego przedtrzonowa i 2/3 powierzchni żującej pierwszego trzonowca
- w stosunku do płaszczyzny czołowej – szyjka odchylona do tyłu
Dolny drugi trzonowiec:
- w stosunku do zębów górnych – kontaktuje z tylnymi stokami tylnych guzków pierwszego trzonowca i 2/3 powierzchni żującej drugiego trzonowca
Ustawienie zębów dolnych przednich w zależności od wieku
W przypadku szerokiego języka i wąskiej przestrzeni neutralnej należy ustawić zęby trzonowe bardzo wąskie, często oszlifowane od strony językowej.
W przypadku szerokiego języka i znacznego zaniku wyrostka zębodołowego trzonowce można zastąpić przedtrzonowcami.
Zanik szczęki następuje w kierunku poziomym i pionowym. Górne zęby przednie ustawiamy zatem przed grzbietem wyrostka zębodołowego.
lomateusz